Martha Papasotiriou
Partner, Head of Tax
Το Pillar II αλλάζει το διεθνές φορολογικό τοπίο: Είναι έτοιμες οι επιχειρήσεις;
Μια ιστορική αλλαγή στη διεθνή φορολογία
Για δεκαετίες, οι μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις είχαν τη δυνατότητα να αξιοποιούν τις διαφορές μεταξύ των φορολογικών συστημάτων, μεταφέροντας κέρδη σε χώρες με χαμηλή ή σχεδόν μηδενική φορολογία. Το αποτέλεσμα ήταν ένας συνεχής διεθνής φορολογικός ανταγωνισμός, που συχνά περιόριζε τα φορολογικά έσοδα των κρατών και δημιουργούσε συνθήκες άνισης μεταχείρισης για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται αποκλειστικά σε μία χώρα.
Με το νέο πλαίσιο θεσπίζεται για πρώτη φορά ένας παγκόσμιος ελάχιστος πραγματικός φορολογικός συντελεστής 15% για μεγάλους πολυεθνικούς ομίλους. Η βασική λογική είναι ότι, εφόσον μία επιχείρηση φορολογείται κάτω από το όριο αυτό σε κάποια χώρα, θα επιβάλλεται συμπληρωματικός φόρος ώστε να καλύπτεται η διαφορά.
Η εφαρμογή στην Ευρώπη και στην Ελλάδα
Η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε το νέο σύστημα μέσω της Οδηγίας (ΕΕ) 2022/2523, ενώ η εφαρμογή του ξεκίνησε ουσιαστικά από την 1η Ιανουαρίου 2024. Η Ελλάδα, ως κράτος-μέλος της Ε.Ε., προχώρησε στην ενσωμάτωση του νέου πλαισίου στο εθνικό φορολογικό σύστημα.
Παρότι το θέμα δεν έχει ακόμη απασχολήσει ιδιαίτερα τη δημόσια συζήτηση, επηρεάζει άμεσα τη λειτουργία δεκάδων μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων και εκατοντάδων θυγατρικών ξένων εταιρειών που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας.
Σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία, περίπου 19 ελληνικοί επιχειρηματικοί όμιλοι και σχεδόν 900 έως 950 θυγατρικές ξένων πολυεθνικών στην Ελλάδα εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του νέου καθεστώτος, καθώς υπερβαίνουν το όριο ενοποιημένου κύκλου εργασιών των 750 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, εκτιμάται ότι τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα για την Ελλάδα θα μπορούσαν να φτάσουν έως και τα 80 εκατ. ευρώ, κυρίως από περιπτώσεις όπου πολυεθνικές επιχειρήσεις εμφανίζουν ιδιαίτερα χαμηλή πραγματική φορολόγηση μέσω διεθνών δομών και πρακτικών φορολογικού σχεδιασμού.
Η μεγάλη πρόκληση για τις επιχειρήσεις
Πίσω όμως από τον στόχο της “φορολογικής δικαιοσύνης” κρύβεται μία ιδιαίτερα σύνθετη επιχειρησιακή και τεχνική πρόκληση.
Για τις επιχειρήσεις, το Pillar II δεν αποτελεί απλώς έναν νέο φορολογικό κανόνα. Δημιουργεί ένα εντελώς νέο πλαίσιο συλλογής, επεξεργασίας και παρακολούθησης φορολογικών δεδομένων σε παγκόσμιο επίπεδο.
Οι όμιλοι καλούνται πλέον να συγκεντρώνουν πληροφορίες από διαφορετικές χώρες, διαφορετικά λογιστικά πρότυπα και διαφορετικά φορολογικά καθεστώτα, πολλές φορές μέσω πληροφοριακών συστημάτων που δεν είχαν σχεδιαστεί για τέτοιου είδους απαιτήσεις.
Στην πράξη, πολλές επιχειρήσεις διαπιστώνουν ήδη ότι το μεγαλύτερο ζήτημα δεν είναι απαραίτητα η επιπλέον φορολογική επιβάρυνση, αλλά η πολυπλοκότητα της συμμόρφωσης.
Δεν είναι τυχαίο ότι διεθνώς παρατηρείται έντονη κινητικότητα σε επενδύσεις σε ERP συστήματα, εργαλεία tax reporting και εξειδικευμένες ομάδες φορολογικής συμμόρφωσης. Το κόστος προσαρμογής αναμένεται να είναι σημαντικό ακόμη και για μεγάλους οργανισμούς.
Ο ρόλος της φορολογικής διοίκησης
Σημαντικές προκλήσεις αντιμετωπίζει και η ίδια η φορολογική διοίκηση.
Η εφαρμογή του Pillar II απαιτεί υψηλό επίπεδο τεχνικής κατάρτισης, συνεχή συνεργασία μεταξύ φορολογικών αρχών διαφορετικών χωρών και αποτελεσματικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο περιβάλλον.
Η ΑΑΔΕ καλείται ουσιαστικά να διαχειριστεί ένα νέο διεθνές φορολογικό οικοσύστημα, πολύ πιο απαιτητικό από τα παραδοσιακά μοντέλα φορολογικού ελέγχου.
Η επόμενη ημέρα
Το μεγάλο ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο αν η Ελλάδα θα εφαρμόσει τυπικά το νέο πλαίσιο — αυτό είναι δεδομένο. Το πραγματικό ζητούμενο είναι αν θα μπορέσει να το εφαρμόσει αποτελεσματικά, χωρίς να δημιουργηθεί ακόμη μεγαλύτερο διοικητικό βάρος για τις επιχειρήσεις και χωρίς να επηρεαστεί αρνητικά η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.
Το Pillar II αποτελεί αναμφίβολα μία ιστορική μεταβολή στον τρόπο με τον οποίο φορολογούνται οι πολυεθνικές επιχειρήσεις. Ταυτόχρονα όμως αποτελεί και ένα σημαντικό τεστ προσαρμογής για κράτη, φορολογικές αρχές και επιχειρήσεις.
Για την Ελλάδα, η επιτυχία δεν θα κριθεί μόνο από τα επιπλέον φορολογικά έσοδα που μπορεί να προκύψουν, αλλά κυρίως από το αν θα καταφέρει να ισορροπήσει ανάμεσα στη φορολογική διαφάνεια, την επενδυτική σταθερότητα και τη λειτουργική απλότητα.
Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο capital.gr
A historic shift in international taxation
For decades, large multinational enterprises have been able to take advantage of differences between national tax systems by shifting profits to jurisdictions with low or nearly zero taxation. The result has been continuous international tax competition, often reducing public tax revenues and creating unequal conditions for businesses operating solely within one country.
This is precisely what the OECD’s Pillar II framework seeks to address — one of the most significant international tax reforms of recent decades.
The new framework introduces, for the first time, a global minimum effective tax rate of 15% for large multinational groups. The core principle is that where a company is taxed below this threshold in a specific jurisdiction, an additional top-up tax will apply to bridge the gap.
Implementation across Europe and Greece
The European Union adopted the new system through Directive (EU) 2022/2523, with implementation effectively beginning on 1 January 2024. Greece, as an EU Member State, has incorporated the framework into its domestic tax system.
Although the issue has not yet attracted significant public attention, it directly affects the operations of numerous large business groups and hundreds of subsidiaries of foreign multinational companies operating in Greece.
According to available data, approximately 19 Greek business groups and nearly 900 to 950 subsidiaries of foreign multinational enterprises in Greece fall within the scope of the new regime, as they exceed the consolidated revenue threshold of EUR 750 million.
At the same time, additional tax revenues for Greece are estimated to reach up to EUR 80 million, mainly from cases where multinational groups achieve particularly low effective taxation through international tax planning structures.
The major challenge for businesses
Behind the objective of “tax fairness,” however, lies a highly complex operational and technical challenge.
For businesses, Pillar II is not simply another tax rule. It creates an entirely new framework for the collection, processing and monitoring of tax data on a global scale.
Groups are now required to gather information across multiple jurisdictions, accounting standards and tax regimes — often through systems that were not originally designed to handle such requirements.
In practice, many businesses are already realising that the main challenge is not necessarily the additional tax burden itself, but rather the complexity of compliance.
It is no coincidence that significant investments are currently being made worldwide in ERP systems, tax reporting tools and specialised tax compliance teams. The cost of adaptation is expected to be substantial, even for large organisations.
The role of tax authorities
Tax administrations themselves are also facing significant challenges.
The implementation of Pillar II requires a high level of technical expertise, continuous cooperation between tax authorities across different jurisdictions and effective audit mechanisms within an exceptionally complex environment.
In essence, the Greek tax administration is being called upon to manage a new international tax ecosystem that is far more demanding than traditional tax audit models.
The next day
The key question, therefore, is not whether Greece will formally implement the framework — that is already certain. The real challenge is whether it will be able to implement it effectively, without creating additional administrative burdens for businesses or negatively affecting the competitiveness of the economy.
Pillar II undoubtedly represents a historic shift in the way multinational enterprises are taxed. At the same time, it constitutes a major adaptation test for governments, tax authorities and businesses alike.
For Greece, success will not be measured solely by the additional tax revenues that may arise, but primarily by whether it can strike the right balance between tax transparency, investment stability and operational simplicity.
The article was published at capital.gr